Thăm trực tràng bằng ngón tay

Đặt bệnh nhân nằm ngửa, hai đùi hơi gấp lên bụng và hơi xoạc xa nhau. Sau đó đề nghị bệnh nhân đặt hai nắm tay xuống dưới mông. Chỉ khi nào muốn thăm trực tràng để khám tuyến tiền liệt thì mới để bệnh nhân ở tư thế quỳ gối-ngực (quỳ gối chống khuỷ tay), ở phụ nữ, trước khi thăm trực tràng thì nên khám âm đạo. Trước khi thăm trực tràng bằng ngón tay đi găng cao su, thì quan sát hậu môn để tìm xem có trĩ ngoại, hoặc bất kỳ tổn thương nào khác của cơ thắt ngoài hậu môn không. Thăm trực tràng bằng ngón tay cho phép phát hiện những tổn thương thấp của bóng trực tràng (ung thư, polyp hoặc thịt thừa), cho phép phát hiện cảm giác ở túi cùng Douglas, sờ vào túi sẽ gây đau trong trường hợp viêm ruột thừa hoặc có bệnh ở khung chậu bé. Bất kỳ kết quả thăm khám trực tràng nào không chắc chắn đều phải thực hiện tiếp nội soi trực-đại tràng sigma. Ở nam giới thăm trực tràng bằng ngón tay còn khám được cả tuyến tiền liệt, tuyến này bình thường có hình hạt dẻ, chia làm hai thuỳ bởi một rãnh dọc ở giữa. Tuyến có mật độ chắc, đều đặn, các bờ rõ, và giới hạn rõ nét.